မြတ်စွာဘုရားဟောကြားသော သေခြင်းတရားနှင့် မရဏဿတိ

ဒီနှစ်ခုရဲ့အဖြေက မတူပါဘူး။

သေခြင်းကို ဆင်ခြင်ဖို့ ဘုရားရှင် တိုက်ရိုက်ဟောထားသလား

ဟောထားပါတယ်။ ဒါဟာ နောက်ခေတ်ဆရာတွေရဲ့ ထပ်ဖြည့်အယူအဆ မဟုတ်ပါဘူး။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ အဘိဏှပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗဌာနသုတ် မှာ လူတစ်ယောက် မကြာခဏဆင်ခြင်သင့်တဲ့ အကြောင်းငါးပါးကို ဘုရားရှင်ဟောထားပါတယ်။

ဆင်ခြင်ရမယ့် အချက်တွေက—

“ငါဟာ အိုရမယ့်သဘောရှိတယ်။ အိုခြင်းကို မလွန်မြောက်နိုင်ဘူး။”

“ငါဟာ နာရမယ့်သဘောရှိတယ်။ နာခြင်းကို မလွန်မြောက်နိုင်ဘူး။”

“ငါဟာ သေရမယ့်သဘောရှိတယ်။ သေခြင်းကို မလွန်မြောက်နိုင်ဘူး။”

“ငါချစ်ခင်နှစ်သက်ရသမျှနဲ့ တစ်နေ့ ခွဲခွာရမယ်။”

“ငါဟာ ကိုယ်ပြုထားတဲ့ကံရဲ့ အမွေခံဖြစ်တယ်။”

ဒီနေရာမှာ အလွန်အရေးကြီးတာက ဒီဆင်ခြင်ချက်ငါးပါးကို ရဟန်းတွေပဲ ဆင်ခြင်ရမယ်လို့ ဟောထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။

မိန်းမဖြစ်ဖြစ်၊ ယောက်ျားဖြစ်ဖြစ်၊ လူဝတ်ကြောင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ရဟန်းဖြစ်ဖြစ် မကြာခဏဆင်ခြင်သင့်တယ် လို့ တိုက်ရိုက်ဟောထားပါတယ်။

ဒါကြောင့် “သေခြင်းအကြောင်းဆင်ခြင်တာ ရဟန်းတွေအတွက်ပဲ” ဒါမှမဟုတ် “ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ အခြေခံအလေ့အကျင့်မဟုတ်ဘူး” လို့ အကြွင်းမဲ့ပြောရင် ပါဠိတော်နဲ့ မကိုက်ပါဘူး။

ဒါပေမယ့် ဘာကြောင့် သေခြင်းကို ဆင်ခြင်ခိုင်းတာလဲ

သေမယ့်အကြောင်းကို တွေးပြီး စိတ်ဓာတ်ကျနေဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။

အထက်က အဘိဏှပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗဌာနသုတ် မှာ သေခြင်းကို မကြာခဏဆင်ခြင်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းကိုပါ တိုက်ရိုက်ရှင်းပြထားပါတယ်။

လူဟာ အသက်ရှင်နေမှုအပေါ် ယစ်မူးတတ်တယ်။ “အချိန်ရှိသေးတယ်၊ နောက်မှလုပ်မယ်၊ ငါတော့ မသေသေးဘူး” ဆိုတဲ့ ဘဝအပေါ်ယစ်မူးမှုကြောင့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်နဲ့ အကုသိုလ်ပြုမိတတ်တယ်။

သေခြင်းကို မှန်မှန်ဆင်ခြင်တဲ့အခါ အဲဒီ ဘဝအပေါ်ယစ်မူးမှုဟာ ပျောက်သွားနိုင်တယ်၊ အနည်းဆုံး လျော့ပါးလာနိုင်တယ် လို့ ဘုရားရှင်ဟောထားပါတယ်။

ဒါဆို မရဏဿတိရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က “သေရမှာကြောက်ပါ” ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။

“မသေသေးခင် နိုးနိုးကြားကြားနေပါ။ မကောင်းတာပယ်ဖို့ နောက်မဆုတ်ပါနဲ့။ ကောင်းတာလုပ်ဖို့ နောက်မရွှေ့ပါနဲ့” ဆိုတဲ့ အပ္ပမာဒတရားကို နိုးကြားလာစေဖို့ပါ။

မရဏဿတိကို ဘယ်လောက်အထိ ထက်သန်စွာ ဆင်ခြင်ခိုင်းသလဲ

ဒီအကြောင်းကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ တွေ့ရတာက အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ပထမမရဏဿတိသုတ် ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီသုတ်မှာ ဘုရားရှင်က—

မရဏဿတိကို ပွားများအားထုတ်ရင် အကျိုးကြီးတယ်၊ အာနိသင်ကြီးတယ်၊ အမတဖြစ်တဲ့ နိဗ္ဗာန်ဘက်ကို ဦးတည်တယ်၊ အမတတရားကို အဆုံးသတ်ရာထားတယ်

လို့ ဟောထားပါတယ်။

ရဟန်းတချို့က

“တစ်နေ့တစ်ညလောက် အသက်ရှင်ရရင် ဘုရားရှင်ရဲ့ အဆုံးအမကို အားထုတ်ပါမယ်”

လို့ ဆင်ခြင်ကြတယ်။

တချို့က တစ်နေ့၊ တချို့က တစ်နပ်စာစားချိန် စသဖြင့် ဆင်ခြင်ကြပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဘုရားရှင်က ပိုပြီး မမေ့မလျော့တဲ့ အဆင့်ကို ချီးကျူးပါတယ်။ အသက်တစ်ရှူတစ်ရှိုက်လောက်၊ ထမင်းတစ်လုပ် ဝါးမျိုချိန်လောက်အတွင်းမှာတောင် သေခြင်းရောက်လာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အသိနဲ့ တရားအားထုတ်သူကို မမေ့မလျော့အားထုတ်သူအဖြစ် ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒီနေရာကို မှားမနားလည်သင့်ပါဘူး။

“အခုချက်ချင်း သေတော့မယ်” လို့ စိုးရိမ်ကြောက်လန့်နေဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။

အသက်ဘယ်လောက်ကျန်သေးတယ်ဆိုတာ မသိနိုင်တဲ့အတွက် အားထုတ်စရာရှိတာကို အခုအားထုတ်ဖို့ သတိပေးတာပါ။

နေ့တိုင်း ကိုယ့်စိတ်ကို ဘယ်လိုပြန်စစ်ရမလဲ

ဒီအကြောင်းကိုတော့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ဒုတိယမရဏဿတိသုတ် မှာ ပိုမိုလက်တွေ့ကျကျ ဟောထားပါတယ်။

နေ့ကုန်လို့ ညရောက်တဲ့အခါ—

“ငါဟာ ဒီည သေနိုင်တယ်။ ငါ့ဆီမှာ မပယ်ရသေးတဲ့ အကုသိုလ်တရားတွေ ရှိနေသေးလား။ အခုသေရင် အဲဒီအကုသိုလ်တွေက ငါ့အတွက် အတားအဆီးဖြစ်နိုင်သလား”

လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်စစ်ခိုင်းပါတယ်။

မပယ်ရသေးတဲ့ အကုသိုလ်ရှိတယ်လို့ တွေ့ရင် အဲဒါကို ပယ်ဖို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန်အားထုတ်ရမယ်။

အလားတူပဲ ညကုန်ပြီး မနက်ရောက်တဲ့အခါလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်စစ်ရပါတယ်။

ဒီမှာ မရဏဿတိရဲ့ အနှစ်သာရကို တော်တော်ရှင်းရှင်းမြင်ရပါတယ်။

သေခြင်းကို ဆင်ခြင်တာ သေခြင်းမှာပဲ စိတ်ကပ်နေဖို့မဟုတ်ဘူး။ သေခြင်းကို အမှန်အတိုင်းသိပြီး လက်ရှိစိတ်ထဲက ကိလေသာကို စစ်ဆေးပယ်ရှားဖို့ ဖြစ်တယ်။

သတိပဋ္ဌာန်တရားထဲမှာ သေခြင်းနဲ့ ခန္ဓာပျက်စီးမှု ပါသလား

ပါတယ်။

မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ သတိပဋ္ဌာနသုတ် မှာ ကာယာနုပဿနာအပိုင်းအဖြစ် သုသာန်မှာ အလောင်းခန္ဓာ ပျက်စီးသွားပုံကို အဆင့်ဆင့်ရှုမြင်ဆင်ခြင်တဲ့ နည်းတွေ ပါရှိပါတယ်။

သေပြီးတစ်ရက်၊ နှစ်ရက်၊ သုံးရက်ကြာတဲ့ခန္ဓာ၊ ဖောင်းပွပျက်စီးလာတဲ့ခန္ဓာ၊ အသားအရေကျွတ်ပျက်ပြီး အရိုးစုဖြစ်လာပုံ၊ နောက်ဆုံး အရိုးတွေပါ ဆွေးမြည့်ပျက်စီးသွားပုံအထိ ဆင်ခြင်ပြီး—

“ငါ့ခန္ဓာလည်း ဒီသဘောရှိတယ်။ ဒီလိုဖြစ်လာမှာပဲ။ ဒီအခြေအနေကို မလွန်မြောက်နိုင်ဘူး”

လို့ ကိုယ့်ခန္ဓာနဲ့ ပြန်ယှဉ်ပြီး ဆင်ခြင်ခိုင်းထားပါတယ်။

ဒါဟာ အလောင်းကိုကြည့်ပြီး ကြောက်စိတ်မွေးဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။

“ဒီခန္ဓာက ငါ့ဟာ၊ အမြဲတည်မယ်၊ ငါလိုချင်သလို ဖြစ်မယ်” ဆိုတဲ့ ခန္ဓာအပေါ် စွဲလမ်းမှုကို အမှန်တရားနဲ့ ပြန်ကြည့်နိုင်ဖို့ပါ။

ဒါဆို “တရားမူလဟာ သေခြင်းကိုဆင်ခြင်ဖို့ပဲ” ဆိုတာ မှန်သလား

ဒီစကားကို ဘယ်အဓိပ္ပာယ်နဲ့ သုံးသလဲဆိုတာ ခွဲရပါမယ်။

“မြတ်စွာဘုရားဟောတဲ့ ဗုဒ္ဓတရားအားလုံးရဲ့ တစ်ခုတည်းသော မူလတရားဟာ မရဏဿတိပဲ” လို့ ဆိုရင် မမှန်ပါဘူး။

မြတ်စွာဘုရားရှင် ပထမဆုံးတရားဦးဟောကြားခဲ့တဲ့ သံယုတ္တနိကာယ်၊ သစ္စသံယုတ်၊ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ် မှာ အဓိကတင်ပြထားတာက အလယ်အလတ်လမ်းဖြစ်တဲ့ အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး နဲ့ အရိယသစ္စာလေးပါး ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုက္ခသစ္စာကို ဟောတဲ့အခါ—

ဇာတိဟာ ဒုက္ခ၊ ဇရာဟာ ဒုက္ခ၊ ဗျာဓိဟာ ဒုက္ခ၊ မရဏဟာ ဒုက္ခ လို့ သေခြင်းကိုလည်း ဒုက္ခအမှန်တရားထဲ တိုက်ရိုက်ထည့်ဟောထားပါတယ်။

ဒါကြောင့် ပိုတိကျတဲ့ပြောနည်းက—

“မရဏဿတိဟာ ဗုဒ္ဓတရားအားလုံးရဲ့ တစ်ခုတည်းသောမူလမဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် အရိယမဂ္ဂင်လမ်းကို မမေ့မလျော့ လျှောက်လှမ်းနိုင်ဖို့ ဘုရားရှင်ကိုယ်တိုင် အလွန်အရေးထားဟောကြားထားတဲ့ ဘာဝနာတစ်ရပ်ဖြစ်တယ်”

လို့ ပြောရပါမယ်။

ဒါနဲ့ပဲ “မရဏဿတိက တရားမူလမဟုတ်ဘူး” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း သေချာခွဲနားလည်ရပါမယ်။

“တရားအားလုံးဟာ မရဏဿတိတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး” လို့ဆိုတာ မှန်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အဲဒါကို အကြောင်းပြုပြီး—

“သေခြင်းကို ဆင်ခြင်စရာမလိုဘူး”

“သေခြင်းကို ဆင်ခြင်တာ ဘုရားရှင်အလေးထားတဲ့ အလေ့အကျင့်မဟုတ်ဘူး”

လို့ ဆက်ကောက်ချက်ချရင် ပါဠိတော်နဲ့ မကိုက်တော့ပါဘူး။

“သေခြင်းတရားအကြောင်းပြောတာ မင်္ဂလာတစ်ပါး” ဆိုတာကရော

ဒီအချက်လည်း တိတိကျကျ ခွဲရပါမယ်။

ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ သုတ္တနိပါတ်၊ မင်္ဂလသုတ် မှာ မြတ်သောမင်္ဂလာ ၃၈ ပါးကို ဟောထားပါတယ်။

အဲဒီထဲမှာ

“မရဏဿတိ”

လို့ အမည်တပ်ထားတဲ့ သီးခြားမင်္ဂလာတစ်ပါး မပါပါဘူး။

ဒါပေမယ့် မင်္ဂလသုတ်မှာ—

“အပ္ပမာဒေါ စ ဓမ္မေသု”

လို့ ပါဠိတော်မှာ ဟောထားပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်က ကောင်းမြတ်တဲ့တရားတွေမှာ မမေ့မလျော့ခြင်း၊ အပ္ပမာဒရှိခြင်း ကို မြတ်သောမင်္ဂလာတစ်ပါးအဖြစ် ဟောထားတာပါ။

မရဏဿတိကို ဘုရားရှင်ဟောရတဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကလည်း ဒီအပ္ပမာဒတရားကို ပြင်းပြလာစေဖို့ပါပဲ။

ဒါကြောင့်—

“မရဏဿတိဆိုတဲ့အမည်နဲ့ မင်္ဂလာ ၃၈ ပါးထဲမှာ သီးခြားတစ်ပါးပါတယ်”

လို့ ပြောရင် မတိကျပါဘူး။

ဒါပေမယ့်—

“သေခြင်းကို မှန်မှန်ဆင်ခြင်ခြင်းဟာ မမေ့မလျော့မှုဖြစ်တဲ့ အပ္ပမာဒတရားကို တိုးပွားစေပြီး မင်္ဂလသုတ်မှာ ချီးကျူးထားတဲ့ မင်္ဂလာတရားနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်တယ်”

လို့ ပြောရင် ပိုမှန်ပါတယ်။

သေခြင်းကိုဆင်ခြင်ခြင်းက ဘာအကျိုးရှိသလဲ

ပါဠိတော်တွေကို ပေါင်းကြည့်ရင် မရဏဿတိရဲ့ အကျိုးကို ဒီလိုမြင်နိုင်ပါတယ်။

အသက်ရှင်နေမှုအပေါ် ယစ်မူးမှု လျော့လာတယ်။

“ငါ့မှာ အချိန်အများကြီးရှိသေးတယ်” ဆိုတဲ့ မေ့လျော့မှု လျော့လာတယ်။

ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်နဲ့ အကုသိုလ်ပြုဖို့ သတိဝင်လာတယ်။

ချစ်ခင်ရသမျှနဲ့ တစ်နေ့ခွဲခွာရမယ်ဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို တဖြည်းဖြည်း လက်ခံနိုင်လာတယ်။

ခန္ဓာကိုယ်ကို အမြဲတည်မယ်လို့ ထင်တဲ့စွဲလမ်းမှု လျော့လာတယ်။

မပယ်ရသေးတဲ့ အကုသိုလ်ကို အခုကတည်းက ပယ်ချင်စိတ် ဖြစ်လာတယ်။

လုပ်သင့်တဲ့ ကုသိုလ်ကို “နောက်မှ” လို့ မရွှေ့တော့ဘူး။

သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာကို လက်ရှိအချိန်မှာ ပိုပြီးအားထုတ်လာတယ်။

နောက်ဆုံးမှာ မဂ်တရားဖွံ့ဖြိုးပြီး သံယောဇဉ်တွေနဲ့ အနုသယကိလေသာတွေ ပယ်ရှားနိုင်တဲ့ဘက်ကို ဦးတည်လာတယ်လို့ အဘိဏှပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗဌာနသုတ် မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒါကြောင့် မရဏဿတိဟာ အနုတ်လက္ခဏာဆောင်တဲ့ တရားမဟုတ်ပါဘူး။

သေမယ်ဆိုတာသိလို့ ဘဝကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့တယ်လို့ မြင်ခိုင်းတာမဟုတ်ဘူး။ သေမယ်ဆိုတာသိလို့ မသေခင်အချိန်ကို အဓိပ္ပာယ်ရှိရှိ အသုံးချတတ်အောင် သင်ပေးတာပါ။

သေမယ်ဆိုတာသိလို့ အငြိုးတွေကို ပိုပြီးမဆုပ်ကိုင်ချင်တော့ဘူး။

သေမယ်ဆိုတာသိလို့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မာနအတွက် အချိန်မဖြုန်းချင်တော့ဘူး။

သေမယ်ဆိုတာသိလို့ ကိုယ်ချစ်တဲ့သူတွေကိုလည်း တစ်နေ့ခွဲရမှာဆိုတာ နားလည်လာတယ်။

သေမယ်ဆိုတာသိလို့ ကိုယ်ပြုတဲ့ကံကို ပိုသတိထားလာတယ်။

သေမယ်ဆိုတာသိလို့ တရားအားထုတ်ဖို့ “အသက်ကြီးမှပေါ့” ဆိုပြီး မရွှေ့တော့ဘူး။

ဒီအချက်ကို ဘုရားရှင်ရဲ့ နောက်ဆုံးသြဝါဒနဲ့ပါ ဆက်စပ်ကြည့်လို့ရပါတယ်။

ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် မှာ ဘုရားရှင်ရဲ့ နောက်ဆုံးသြဝါဒက—

သင်္ခါရတရားအားလုံး ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိကြတယ်။ အပ္ပမာဒနဲ့ ပြည့်စုံအောင် အားထုတ်ကြ ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် အားလုံးကို အချုပ်ပြောရရင်—

ဗုဒ္ဓတရားအားလုံးရဲ့ တစ်ခုတည်းသောမူလဟာ “သေခြင်းကိုပဲ ထိုင်တွေးနေခြင်း” မဟုတ်ပါဘူး။ ဗုဒ္ဓသာသနာရဲ့ အဓိကရည်မှန်းချက်က ဒုက္ခကို အမှန်အတိုင်းသိခြင်း၊ ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်းကို ပယ်ခြင်း၊ ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းနဲ့ အဲဒီကိုရောက်စေမယ့် အရိယမဂ္ဂင်လမ်းကို ပွားများခြင်းပါ။

ဒါပေမယ့် အဲဒီလမ်းကို မမေ့မလျော့ လျှောက်နိုင်ဖို့ သေခြင်းကို မကြာခဏဆင်ခြင်ခြင်းကို မြတ်စွာဘုရားက ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဟောထားပါတယ်။ မရဏဿတိဟာ ကြောက်ရွံ့မှုဖြစ်စေဖို့မဟုတ်ဘဲ အပ္ပမာဒဖြစ်စေဖို့၊ စွဲလမ်းမှုလျော့စေဖို့၊ အကုသိုလ်ပယ်ဖို့နဲ့ နိဗ္ဗာန်ဘက်ကို ဦးတည်စေဖို့ ကျင့်သုံးရတဲ့ ဘုရားဟောဘာဝနာတစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။